Opis

 

14 lutego 1779 roku został zabity brytyjski żeglarz i odkrywca, James Cook. Do zbrodni doszło w odległym zakątku świata, na jednej z rajskich wysp Hawajów. Mord ten, niezwykle krwawy i brutalny, dokonał się na oczach świadków — oddziału zbrojnych eskortujących kapitana — a jego sprawcami byli Hawajczycy, którzy wcześniej oddawali Cookowi boską cześć. Kiedy rok później wieść o tym szokującym zdarzeniu dotarła do Europy, zaczęto zadawać pytanie: dlaczego Hawajczycy zabili Cooka? Publikowane w kolejnych latach relacje uczestników wyprawy nie przyniosły zadawalającej odpowiedzi. Czy zabójstwo Cooka było przypadkowe, czy zaplanowane? Czy chodziło o zemstę, czy o mord rytualny? Temat ten, badany przez kolejne dekady, powrócił w drugiej połowie XX wieku, na nowo rozpalając emocje i wywołując spory wśród etnologów, historyków, a także samych Hawajczyków.

W swojej pasjonującej książce Damian Leszczyński powraca do miejsca zbrodni w zatoce Kealakekua na wyspie Hawai’i, badając nie tylko okoliczności i przyczyny śmierci kapitana Cooka, ale również jej szerszy kontekst historyczny i kulturowy oraz powstanie mitu Cooka jako oświeceniowego bohatera. Na podstawie relacji i dokumentów spisanych przez świadków wydarzeń przeprowadza historyczno-filozoficzne śledztwo dotyczące motywów samej zbrodni oraz źródeł jej kolejnych interpretacji. Śmierć kapitana Cooka to zarówno opowieść o dawnych odkrywcach i odległych lądach, jak również próba postawienia pytań o granice naszego poznania przeszłości i rozumienia innych kultur.

Uzupełnieniem książki są po raz pierwszy publikowane w języku polskim relacje, dzienniki, listy i notatki spisane przez świadków wydarzeń w zatoce Kealakekua. Ich lektura pozwala lepiej zrozumieć powody, które sprawiają, że okoliczności śmierci kapitana Cooka wciąż budzą tak wiele kontrowersji.

 

Damian Leszczyński – profesor filozofii, podróżnik i badacz dziejów Oceanii, znawca i wydawca dawnej literatury podróżniczej. Autor licznych prac naukowych z zakresu teorii poznania, metodologii nauk i filozofii umysłu, takich jak „Struktura poznawcza i obraz świata” (2010), „Realizm i sceptycyzm” (2012), „Demon zwodziciel” (2015) czy „Puste naczynia” (2023), a także książek poświęconych odkryciom i dziejom Pacyfiku: „Fidżi. Tajemnice Archipelagu Kanibali” (2023) oraz „Rozbitkowie Pacyfiku”, t. I: „Od wyprawy Magellana do podróży Quirósa” (2025). Jest prezesem Pacific Explorers Club, stowarzyszenia zajmującego się m.in. badaniem roli Polaków w odkrywaniu Pacyfiku i popularyzacją wiedzy na ten temat, czego efektem są cykle audycji na antenie Polskiego Radia.